Θερμά θαλάσσια λουτρά στα χρόνια της Ullen&Co

φωτ. 2, Θερμά θαλάσσια λουτρά  τραβηγμένη από τον Π. Πουλίδη το 1939

 Στην Αθήνα, η λειψυδρία και η κακή διαχείριση των υδάτινων πόρων ήταν ένα χρόνιο πρόβλημα. Από το 1892, είχε επισημανθεί η ανάγκη κατασκευής μεγάλου ταμιευτήρα, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες της πόλης που επεκτεινόταν και να βελτιωθεί η ποιότητα του πόσιμου νερού. Το 1925, η δικτατορική κυβέρνηση του Θεόδωρου Πάγκαλου επικύρωσε τα περιβόητα δάνεια ύδρευσης, τα οποία είχε νωρίτερα διαπραγματευθεί ο φιλελεύθερος Ανδρέας Μιχαλακόπουλος.

Η ύδρευση της πόλης ουσιαστικά παραδιδόταν στο έλεος των πιστωτών, υπό τη μορφή μιας σκανδαλωδώς ετεροβαρούς σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η οποία μορφοποιήθηκε το 1926, όταν επί οικουμενικής κυβέρνησης των αστικών κομμάτων με επικεφαλής τον Ζαΐμη, υπογράφτηκε η συνεργασία του ελληνικού δημοσίου με την αμερικανική εταιρεία Ullen&Co. Στη συμφωνία, προβλεπόταν η εκχώρηση της εκμετάλλευσης του δικτύου και των εγκαταστάσεων, αλλά και η είσπραξη μεγάλου ποσοστού επί των τελών, για να κατασκευαστεί το φράγμα του Μαραθώνα.

Το δημόσιο ανέλαβε το δυσβάστακτο βάρος του δανεισμού, αναγκάστηκε να καταβάλει στην Ούλεν και τους Έλληνες συνεταίρους της επιπλέον αμοιβές, ενώ υποχρέωσε τους πολίτες της Αθήνας και του Πειραιά να πληρώνουν επί δύο χρόνια τέλη για τρεχούμενο νερό που δεν διέθεταν στις οικίες τους! Τα εγκαίνια του φράγματος στον Μαραθώνα πραγματοποιήθηκαν με τυμπανοκρουσίες στις 26.10.1929, παρουσία του προέδρου της δημοκρατίας Κουντουριώτη και του πρωθυπουργού Βενιζέλου (οι φτωχοί χωρικοί και εργάτες του Μαραθώνα παρακολουθούσαν από μακριά,( φωτ. 1, αρχείο Π. Πουλίδη).
 Επισήμως, η υδροδοσία από τον Μαραθώνα εγκαινιάστηκε στις 3 Ιουνίου του 1931, με μικρή κάλυψη και κακή διαχείριση των επιμέρους δικτύων από την παντοδύναμη Ούλεν. Σε μια περίοδο, μάλιστα, που οι επιπτώσεις της διεθνούς κρίσης γίνονταν σφοδρότατα αισθητές από τις καταπιεζόμενες τάξεις, οι κερδοσκοπικές πρακτικές που ενθαρρύνθηκαν από την κυβέρνηση κατέστησαν την ύδρευση ολοκληρωτικά δέσμια των χρεολυσίων στους ιδιώτες σε βάθος δεκαετιών. Όμως, ήδη το 1932 ξέσπασε επιδημία τύφου στην Αθήνα, η οποία συνδεόταν με τις κακές συνθήκες υγιεινής σε μεγάλα τμήματα του πολεοδομικού συγκροτήματος, αλλά και με την ποιότητα του νερού ειδικότερα. Ένα από τα θύματα ήταν η τότε γνωστή ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου Μαίρη Σαγιάνου-Κατσέλη και στο θέμα δόθηκε έκταση με δημοσιεύματα του ημερήσιου τύπου.

φωτ. 1, αρχείο Π. Πουλίδη

  Ακριβώς το καλοκαίρι του 1931, οι αρχές και οι ιδιωτικές συμπράξεις τους ζήλωσαν τη δόξα του Ποσειδώνα. Η Αθήνα της ανελέητης ζέστης, του πενιχρού πράσινου, των ατελών και κερδοσκοπικών δημόσιων υποδομών έζησε και πάλι από το καλοκαίρι του 1931 τον μύθο της «ερεχθηίδος θαλάσσης» που αναφέρει ο Ηρόδοτος (8.55). Αυτή τη φορά, δεν εμφανίστηκε στην Ακρόπολη με το χτύπημα της τρίαινας του θαλάσσιου θεού, αλλά σαν σειρά από πρόχειρα χτισμένες χαβούζες σε ορισμένα σημεία του κέντρου της πόλης, όπου το θαλασσινό νερό από το κοντινό παραλιακό μέτωπο μεταφερόταν μέσω του δικτύου, χάρη στην πρωτοβουλία του φιλοβασιλικού δήμαρχου Σπ. Μερκούρη, την έγκριση της φιλελεύθερης κυβέρνησης και τη συνεργασία της υδρευτικής επιχειρηματικότητας. Η γνωστότερη από αυτές τις στέρνες βρισκόταν στο νότιο τμήμα της Δεξαμενής, προς την οδό Γλύκωνος, και μακροημέρευσε σε όλη τη διάρκεια του ύστερου Μεσοπολέμου (βλ. φωτ. 2, τραβηγμένη από τον Π. Πουλίδη το 1939).

 πηγη facebook