Μιλούσες για πράγματα που δεν τα `βλεπαν κι αυτοί γελούσαν. Όμως να λάμνεις στο σκοτεινό ποταμό πάνω νερά· να πηγαίνεις στον αγνοημένο δρόμο στα τυφλά, πεισματάρης και να γυρεύεις λόγια ριζωμένα σαν το πολύροζο λιόδεντρο Άφησε τους κι ας γελούν.
Και να ποθείς να κατοικήσει κι ο άλλος κόσμος στη σημερινή πνιγερή μοναξιά στ’ αφανισμένο τούτο παρόν Άφησε τους κι ας γελούν.
Ο θαλασσινός άνεμος κι η δροσιά της αυγής υπάρχουν χωρίς να το ζητήσει κανείς.
Γ.Σεφέρης ,Θερινό Ηλιοστάσιο πίνακας: Γιάννης Ψυχοπαίδης (Συνοδοιπόροι σε δύσβατους, παράλληλους δρόμους η εικόνα και ο λόγος)
Σφύριγμα του βοριά που δυνάμωνε μέσα από τις χαραμίδες των παραθύρων,μέσα από τα σκοινιά των καϊκιών-χαρακτηριστικό σφύριγμα.Πρώτα ζεστά φορέματα .Η θάλασσα ολοένα πιο άσπρη από τα κύματα.Συνήθεια να καταλαβαίνεις τη δύναμη του καιρού από το χρώμα της θάλασσας ,κοιτάζοντας από τζάμια της κρεβατοκάμαρας με το πλατύ ,μπρούτζινο κρεβάτι .Χρώμα του λαβομάνου,δεξιά κατά το παράθυρο: λαδομπογιά άσπρη και κίτρινη με λουρίδες κυματιστές.Καΐκια γυρίζοντας με τις μούδες πιασμένες ή με το φλόκο,ή ολότελα ξυλάρμενα .Οι ψαροπούλες με το μικρό πανί της φουρτούνας:το κότερο.Οι ψαροπούλες δεν ήταν όλα τα ψαράδικα.Ήταν καΐκια που συνόδευαν τις τράτες και κουβαλούσαν το ψάρι για πούλημα.Όλες από τον Τσεσμέ .Ένας θαλασσινός λέγοντας στη μητέρα μου ,καθώς έδενε στο χαλκά: "Κυρία,ταξιδεύουμε κι ο χάρος είναι στο πλευρό μας"
Βράδυ έφτασε Συνδίκας από το Κάιρο. Έφυγε
σαράντα μέρες πριν από την Αθήνα. Καθώς μιλάμε στο πόδι για διάφορα
,'ερχεται η κουβέντα στις σχέσεις μας με τη Ρωσία .”Τι να τους κάμουμε”,
μου λέει ,”αν δεν τους αρέσει ο Παπανδρέου.έχουν άδικο. Τι θέλουν ,να
βάλουμε πρωθυπουργό τον Κλάρα;”Πολύ νευρικός . Θά'λεγα πως μιλά όπως
έχει κανείς ένα τικ στο πρόσωπο.Εκείνο που δεν είναι νεύρα ,η ουσία της
απάντησής του που βλέπει κανείς και σε πολλούς άλλους και που βασίζεται
στην ακόλουθη μονοκόμματη και απελπιστική σκέψη: 'Ενα από τα δύο: είτε
οι Άγγλοι έχουν τη δύναμη ,είτε οι Ρώσοι.Στην πρώτη περίπτωση οι Άγγλοι
θα μας προστατέψουν,στη δεύτερη οι Ρώσοι θα μας φάνε .Και στις δύο
περιπτώσεις θα γίνει ό,τι είναι να γίνει.Θα είμαστε είτε ναϊδες είτε
μπουκιά στο στόμα ενός άγριου θηρίου. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε και
κάθε κουβέντα ή προσπάθεια είναι μάταιη. Ο σωζόμενος σωθήτω. Καθαρά
ψυχολογία πανικού τελειωμένων ανθρώπων.
Παρασκευή 13 Οκτώβρη 1944
Καθώς γυρίζαμε από τη Νάπολη τ'απόγευμα ,μου λένε από αμερικάνικη πηγή ότι λευτερώθηκε η Αθήνα από τους αντάρτες.-
Το βράδυ ,δίνει τα μαντάτα και το ραδιόφωνο.Συζήτηση κάτω στο γραφείο
αν είπε το ραδιόφωνο “αντάρτες” ή “πατριώτες” και αν “πατριώτες”
σημαίνει όλους τους αντάρτες.Αυτό το άθλιο πνεύμα του Μάτσα που ήθελε
την άλλη φορά να υπερασπίσει τον Ράλη. Παράξενο ,στο άκουσμα μιας τέτοιας
είδησης δεν ξεσπάς,δεν ξαλαφρώνεις,δεν σε τινάζει η χαρά.Αισθάνεσαι πως
σε φόρτωσαν ακόμη περισσότερο ίσως.Παράξενος που είναι ο πόλεμος
μας-drolle de guerre- μήπως ήρθε η σειρά μας ; (Παράξενο πως μας
σαράκωσε η ξενιτειά)
Γ.Σεφέρης Πολιτικό ημερολόγιο Α' 1935-1944
Εκδόσεις Ικαρος (σελ.273-275)
-drolle de guerre- Περίεργος πόλεμος .Έκφραση που χρησιμοποιείται για
να περιγράψει την πρώτη φάση του Β'Παγκοσμίου πολέμου απο τον Αύγουστο
του 1939 ,που κηρύχθηκε,ως τον Απρίλη του 1940,όταν ο Χίτλερ εισέβαλε
στη Νορβηγία και στη Δανία ,φάση που δεν κινήθηκαν σχεδόν καθόλου οι
αντίπαλοι στρατοί στο Δυτικό μέτωπο.
Ο Τελευταίος Σταθμός
ΟΤΑΝ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟ του 1941 οι Γερμανοί κατέλαβαν την Ελλάδα, η ελληνική κυβέρνηση κατέφυγε στο Κάιρο. Ο Γ. Σεφέρης, που ήταν διπλωματικός υπάλληλος, την ακολούθησε και από την υπηρεσιακή του θέση (στο Κάιρο και στην Πραιτόρια της Ν. Αφρικής) έζησε τις διπλωματικές ζυμώσεις μεταξύ των Ελλήνων πολιτικών και των συμμάχων, οι οποίες αφορούσαν το πολιτικό μέλλον της Ελλάδας. Στα ημερολόγιά του, που εκδόθηκαν μετά το θάνατό του με τον τίτλο Μέρες και Πολιτικό Ημερολόγιο, έχει καταγράψει τους πολιτικούς αυτούς αγώνες, τις δολοπλοκίες και τους καιροσκοπισμούς ανθρώπων και υπηρεσιών, σε μια εποχή που η Ελλάδα με την Αντίστασή της συνέχιζε τον αγώνα εναντίον των κατακτητών και υπέφερε τα πάνδεινα (πείνα, εκτελέσεις, βασανιστήρια, πυρπολήσεις κτλ.). Οι εμπειρίες αυτές του Σεφέρη βρίσκουν την ποιητική τους έκφραση στα ποιήματα της συλλογής Ημερολόγιο Καταστρώματος Β'. Τελευταίο ποίημα της συλλογής είναι ο Τελευταίος Σταθμός, γραμμένος, σύμφωνα με την ένδειξη του ποιητή, στο λιμάνι Cava dei Tirreni, κοντά στο Σαλέρνο της Ιταλίας, στις 5 Οκτωβρίου 1944. Εκεί έχουν φτάσει από την Αίγυπτο οι ελληνικές διπλωματικές υπηρεσίες και είναι έτοιμες να επιστρέψουν στην Ελλάδα, από την οποία αποχωρούν οι Γερμανοί (Από την Αθήνα έφυγαν στις 12 Οκτωβρίου 1944). Το δράμα φαίνεται να τελειώνει, αλλά σε λίγο θ' αρχίσουν νέες συμφορές...
Σαν σήμερα 20 Σεπτεμβρίου 1971 μας άφησε ο Γ.Σεφέρης
"..σε κρίσιμες στιγμές της ελληνικής ιστορίας, ο ποιητής έσμιξε ποίηση και ελευθερία, αισθητική και ηθική, σε μια γνήσια και φυσική ενότητα, αφήνοντας μιάν υψηλή, παραδειγματική κληρονομιά σ’ ολόκληρο τον ελληνικό πολιτισμό. Ακόμα μια φορά "σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα " θα πει ο Ελύτης
Η κηδεία του, στις 22 Σεπτεμβρίου δεν εξελίχθηκε μόνο σε λαϊκό προσκύνημα, αλλά σε διαδήλωση εναντίον της χούντας με πλήθος νέων να κατακλύζουν την Αθήνα ακολουθώντας τη νεκρώσιμη ακολουθία ως το Α' Νεκροταφείο και τραγουδώντας το απαγορευμένο "Στο περιγιάλι το κρυφό", σε μουσική του Μίκη. Δημοκρατία φωνάζει ο Μ Αναγνωστάκης
